Toán lớp 5 Bài 96. Tỉ lệ bản đồ - SGK Bình Minh

Bài 96 Toán lớp 5, sách giáo khoa Bình Minh, là một bài học quan trọng giúp học sinh làm quen với khái niệm tỉ lệ bản đồ và ứng dụng của nó trong thực tế. Hiểu rõ về tỉ lệ bản đồ sẽ giúp các em tính toán khoảng cách thực tế dựa trên bản đồ và ngược lại, một kỹ năng vô cùng hữu ích trong nhiều lĩnh vực.

1. Khái niệm tỉ lệ bản đồ

Tỉ lệ bản đồ là mối quan hệ giữa khoảng cách trên bản đồ và khoảng cách tương ứng trên thực địa. Tỉ lệ bản đồ thường được biểu diễn dưới dạng phân số, ví dụ: 1:1000. Điều này có nghĩa là 1 đơn vị đo trên bản đồ tương ứng với 1000 đơn vị đo trên thực địa.

2. Các loại tỉ lệ bản đồ

• Tỉ lệ số: Ví dụ: 1:1000, 1:50000.
• Tỉ lệ theo đường kẻ: Thường được biểu diễn bằng một đoạn thẳng chia thành các phần bằng nhau, mỗi phần tương ứng với một khoảng cách nhất định trên thực địa.

3. Cách tính khoảng cách trên bản đồ và thực địa

Để tính khoảng cách thực địa khi biết khoảng cách trên bản đồ và tỉ lệ bản đồ, ta sử dụng công thức:

Khoảng cách thực địa = Khoảng cách trên bản đồ x Tỉ lệ bản đồ

Ví dụ: Trên bản đồ có tỉ lệ 1:1000, khoảng cách giữa hai điểm là 5cm. Vậy khoảng cách thực địa giữa hai điểm đó là:

5cm x 1000 = 5000cm = 50m

Ngược lại, để tính khoảng cách trên bản đồ khi biết khoảng cách thực địa và tỉ lệ bản đồ, ta sử dụng công thức:

Khoảng cách trên bản đồ = Khoảng cách thực địa / Tỉ lệ bản đồ

Ví dụ: Khoảng cách thực địa giữa hai điểm là 200m, bản đồ có tỉ lệ 1:50000. Vậy khoảng cách giữa hai điểm trên bản đồ là:

200m / 50000 = 0.004m = 4mm

4. Bài tập ví dụ minh họa

Bài tập 1: Một bản đồ có tỉ lệ 1:200000. Trên bản đồ, khoảng cách giữa thành phố A và thành phố B là 8cm. Hỏi khoảng cách thực tế giữa hai thành phố đó là bao nhiêu ki-lô-mét?

Giải:

Khoảng cách thực tế giữa hai thành phố là:

8cm x 200000 = 1600000cm = 16km

Bài tập 2: Khoảng cách thực tế giữa hai điểm là 150km. Trên bản đồ có tỉ lệ 1:1000000, khoảng cách giữa hai điểm đó trên bản đồ là bao nhiêu xăng-ti-mét?

Giải:

Khoảng cách giữa hai điểm trên bản đồ là:

150km = 15000000cm

15000000cm / 1000000 = 15cm

5. Ứng dụng của tỉ lệ bản đồ trong thực tế

Tỉ lệ bản đồ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm:

• Địa lý: Đo đạc và lập bản đồ địa hình, xác định vị trí các địa điểm.
• Quân sự: Lập kế hoạch tác chiến, di chuyển quân đội.
• Giao thông vận tải: Tính toán quãng đường, thời gian di chuyển.
• Xây dựng: Thiết kế công trình, quy hoạch đô thị.

6. Luyện tập thêm

Để nắm vững kiến thức về tỉ lệ bản đồ, các em nên luyện tập thêm các bài tập khác nhau. Các bài tập này có thể được tìm thấy trong sách giáo khoa, sách bài tập hoặc trên các trang web học toán online.

Hy vọng với những kiến thức và bài tập ví dụ trên, các em học sinh lớp 5 sẽ hiểu rõ hơn về bài học Toán lớp 5 Bài 96: Tỉ lệ bản đồ - SGK Bình Minh và có thể áp dụng nó vào giải quyết các bài toán thực tế.